27 czerwca 2026 roku zapisze się w historii radiofonii. Tego dnia BBC zakończy emisję programu Radio 4 na częstotliwości 198 kHz w paśmie fal długich (Long Wave). O godzinie 00:00 UTC zamilkną trzy historyczne nadajniki: Droitwich w Anglii oraz Burghead i Westerglen w Szkocji. Tym samym zakończy się niemal 92-letnia historia jednej z najbardziej rozpoznawalnych emisji radiowych w Europie.
Dla wielu radioamatorów sygnał BBC na 198 kHz był czymś więcej niż tylko stacją radiową. Przez dziesięciolecia służył jako punkt odniesienia do kalibracji odbiorników i urządzeń pomiarowych. Przed rokiem 1988 emisja prowadzona była na częstotliwości 200 kHz, odpowiadającej długości fali 1500 metrów, co stało się symbolem brytyjskiej radiofonii długofalowej.
Nadajnik w Droitwich uruchomiono w 1934 roku i przez większość XX wieku był jednym z najważniejszych obiektów nadawczych Wielkiej Brytanii. Jego sygnał docierał nie tylko do całego Zjednoczonego Królestwa, ale również do znacznej części Europy. Dla wielu krótkofalowców i nasłuchowców charakterystyczny sygnał na 198 kHz był nieodłącznym elementem radiowego krajobrazu.
BBC Radio 4 Long Wave przez lata transmitowało kultowe audycje, takie jak słynny „Shipping Forecast”, relacje sportowe „Test Match Special” czy programy parlamentarne. Podczas II wojny światowej sygnał fal długich był wykorzystywany również do przekazywania zakodowanych wiadomości dla francuskiego ruchu oporu.
Emisja na 198 kHz miała także znaczenie praktyczne. W sygnale przez wiele lat przesyłano dane wykorzystywane przez brytyjskie liczniki energii elektrycznej do przełączania taryf nocnych i pozaszczytowych. Dzięki ogromnemu zasięgowi pojedynczy nadajnik mógł dostarczać te informacje na obszar niemal całego kraju.
Według BBC głównymi powodami są starzejąca się infrastruktura nadawcza, wysokie koszty utrzymania oraz systematyczny spadek liczby słuchaczy korzystających z fal długich. Większość odbiorców korzysta dziś z FM, DAB oraz transmisji internetowych. Modernizacja niemal stuletniego systemu nie została uznana za ekonomicznie uzasadnioną.
Wśród radioamatorów i miłośników klasycznej radiofonii decyzja wywołała jednak wiele emocji. W internetowych dyskusjach często pojawia się argument, że pojedynczy nadajnik długofalowy zapewnia ogromny zasięg i może stanowić niezależny środek komunikacji w sytuacjach kryzysowych. Wielu komentujących określa wyłączenie 198 kHz jako symboliczny koniec pewnej epoki.
Z okazji zakończenia emisji BBC Radio 4 na falach długich brytyjskie stowarzyszenie krótkofalowców RSGB oraz BBC Amateur Radio Group przygotowały specjalne aktywacje okolicznościowe. Najważniejszym znakiem będzie GB1500M, nawiązujący do historycznej długości fali 1500 metrów. Stacja będzie aktywna od 21 do 27 czerwca 2026 roku i będzie obsługiwana przez licencjonowanych radioamatorów z całej Wielkiej Brytanii, Wyspy Man oraz Wysp Normandzkich.
W tym samym okresie pojawią się również znaki okolicznościowe związane bezpośrednio z trzema nadajnikami kończącymi pracę na częstotliwości 198 kHz. Stacja GB198LW będzie pracowała z okolic Droitwich od 26 czerwca aż do dnia wyłączenia nadajnika. W Szkocji aktywowany zostanie znak GB198END związany z nadajnikiem Burghead, natomiast klub Stirling and District Amateur Radio Society uruchomi znak GB198KHZ upamiętniający nadajnik Westerglen. Aktywacje będą prowadzone na różnych pasmach amatorskich i różnymi emisjami, dając radioamatorom z całego świata możliwość zdobycia pamiątkowych łączności związanych z tym historycznym wydarzeniem.
Dla uczestników przygotowano również specjalne karty QSL, które będą stanowić wyjątkową pamiątkę po zakończeniu jednej z najdłużej działających emisji radiowych w Europie.
Wyłączenie BBC Radio 4 Long Wave nie oznacza końca radia, ale zamyka jeden z najważniejszych rozdziałów w historii europejskiej radiofonii. Dla wielu radioamatorów, nasłuchowców i miłośników techniki będzie to symboliczne pożegnanie z erą wielkich nadajników długofalowych, które przez niemal stulecie łączyły miliony słuchaczy jednym sygnałem.
27 czerwca 2026 roku częstotliwość 198 kHz zamilknie. W pamięci wielu pozostanie jednak jako jeden z najbardziej charakterystycznych sygnałów radiowych XX i XXI wieku. Dla społeczności krótkofalarskiej będzie to nie tylko koniec pewnej technologii, ale również okazja do przypomnienia sobie, jak ogromny wpływ na rozwój komunikacji miały fale długie i wielkie stacje nadawcze, które przez dziesięciolecia kształtowały świat radia.